kohsija: รายงานข้อมูล: อิตาเลียนไทย vs. กลุ่ม China Railway ในโครงการก่อสร้างไทย

บทนำ

บริษัท อิตาเลียนไทย ดีเวล๊อปเมนต์ จำกัด (มหาชน) (Italian-Thai Development, ITD) และกลุ่มบริษัท ไชน่า เรลเวย์ (China Railway) ซึ่งรวมถึงรัฐวิสาหกิจยักษ์ใหญ่จากจีนอย่าง China Railway Construction Corporation (CRCC) และ China Railway Engineering Corporation (CREC) ต่างมีบทบาทสำคัญในโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ของไทยตั้งแต่เข้ามาดำเนินงานจนถึงปัจจุบัน โดยรายงานนี้จะสรุป:

· โครงการเมกะโปรเจ็กต์ที่แต่ละบริษัทมีส่วนร่วม

· เหตุการณ์อุบัติเหตุสำคัญ (เช่น อาคารถล่ม เครนถล่ม) พร้อมบริษัทที่เกี่ยวข้อง

· ปัญหาคุณภาพงานหรือความล่าช้าในการก่อสร้าง (พร้อมหลักฐานจากหน่วยงานรัฐ/สื่อ)

· มาตรการทางกฎหมายหรือบทลงโทษต่อบริษัท/บุคคลที่เกี่ยวข้องในแต่ละกรณี

· รายชื่อบุคคลสำคัญที่ควบคุม/บริหารบริษัทเหล่านี้ พร้อมบทบาทของแต่ละคน

รายงานจัดทำพร้อม ตารางสรุปเหตุการณ์อุบัติเหตุ และการอ้างอิงข้อมูลจากแหล่งข่าวหรือข้อมูลทางการที่น่าเชื่อถือ โดยเน้นข้อมูลล่าสุดเท่าที่มี

โครงการขนาดใหญ่ที่มีส่วนร่วม

โครงการของ บริษัทอิตาเลียนไทย ดีเวล๊อปเมนต์ (ITD)

· ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ – ITD เป็นผู้รับเหมาหลักก่อสร้างสนามบินแห่งใหม่นี้ ซึ่งถือเป็นโครงการสำคัญที่บริษัทภาคภูมิใจ[1] โดยก่อสร้างอาคารผู้โดยสารหลัก โครงสร้างเหล็กและคอนกรีตเสริมแรง พื้นที่ใช้สอยกว่า 176,000 ตร.ม.[2]

· รถไฟฟ้าบีทีเอส (สายสีเขียว) – ITD มีส่วนร่วมสร้างโครงข่ายรถไฟฟ้าบีทีเอสระยะแรก (หมอชิต-อ่อนนุช และสนามกีฬาแห่งชาติ-สะพานตากสิน) ระยะทางรวม ~23.5 กม.[3]

· รถไฟฟ้ามหานคร (MRT สายสีน้ำเงิน) – ITD ร่วมกิจการร่วมค้ากับผู้รับเหมาญี่ปุ่น 2 ราย รับผิดชอบงานก่อสร้างเส้นทางสายเหนือ (บางซื่อ-หัวลำโพง) ระยะทาง ~10.5 กม. รวมอุโมงค์คู่ใต้ดิน (เส้นผ่านศูนย์กลาง 5.7 ม.) และสถานีใต้ดิน 9 แห่ง[3]

· ทางด่วน/มอเตอร์เวย์สายหลัก – ITD ชนะงานสร้างโครงสร้างพื้นฐานถนนหลายโครงการ เช่น ทางด่วนขั้นที่ 2 และ สะพานพระราม 5[4] รวมถึง มอเตอร์เวย์บางปะอิน–นครราชสีมา (M6) ตอนที่ 7 (ทางแยกต่างระดับสระบุรี)[5] และ มอเตอร์เวย์สายบางขุนเทียน–บ้านแพ้ว (M82) ตอนที่ 7 ซึ่ง ITD ได้งานก่อสร้างทางยกระดับช่วงเอกชัย-บ้านแพ้ว วงเงิน 1,868 ล้านบาท[6][7]

· โครงการระบบรางและทางคู่ – ITD รับงานสร้างรถไฟทางคู่บางส่วน เช่น ช่วงหัวหมาก และบ้านภาชี-ลพบุรี ของ รฟท.[4] อีกทั้งเป็นผู้รับเหมางานโยธาในโครงการ รถไฟความเร็วสูงไทย-จีน (ช่วงกรุงเทพฯ–นครราชสีมา) ถึง 3 สัญญา จากทั้งหมด 14 สัญญา ได้แก่ สัญญา 3-4 (ช่วงลำตะคอง-สีคิ้ว-กุดจิก-โคกกรวด), สัญญา 4-4 (ศูนย์ซ่อมบำรุงเชียงรากน้อย) และสัญญา 3-1 (ช่วงแก่งคอย-กลางดง-ปางอโศก-บันไดม้า ร่วมทุนกับ CREC)[8][9] ทั้งสามสัญญามูลค่ารวมกว่า 2.6 หมื่นล้านบาท

· โครงการอื่น ๆ ในประเทศ – ITD เคยก่อสร้าง บ้านเอื้ออาทร ให้การเคหะแห่งชาติ, งานวางท่อร้อยสายไฟฟ้าใต้ดิน (ลาดพร้าว-วิภาวดี) ของ กฟน., โครงการเหมืองแม่เมาะ (รับงานขุดดิน-ถ่านลิกไนต์มูลค่ากว่า 4.1 หมื่นล้านบาท)[10] เป็นต้น นอกจากนี้ ITD ยังขยายธุรกิจรับเหมาระดับภูมิภาคไปยังหลายประเทศในเอเชียและแอฟริกา[11]

โครงการของ กลุ่ม China Railway (CRCC/CREC) ในไทย

· รถไฟความเร็วสูงไทย-จีน (กรุงเทพฯ–นครราชสีมา) – กลุ่มไชน่าเรลเวย์เป็นแกนนำด้านวิศวกรรมและเทคโนโลยี โดยรัฐบาลจีนร่วมกับไทยพัฒนาโครงการนี้ภายใต้กรอบหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง (BRI)[12][13] China Railway International (CRIC) และ China Railway Design (CRDC) ซึ่งสังกัด CREC ทำหน้าที่ที่ปรึกษาควบคุมงานก่อสร้างในหลายสัญญา[14] ขณะเดียวกัน China Railway Construction Corp (CRCC) ได้รับสัญญางานก่อสร้างช่วงแรก 40 กม. (ช่วงกลางดง-ปางอโศก) มูลค่า ~$415 ล้าน ในปี 2020[15][16] ผ่านบริษัทในเครือ (เช่น China Railway 11th Bureau และ 23rd Bureau) เพื่อดำเนินการงานทาง รถสะพาน และสถานี[17]

· อาคารสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ใหม่ – โครงการก่อสร้างตึกสูง 30 ชั้นในกรุงเทพฯ (วงเงิน 2,136 ล้านบาท) ดำเนินการโดย กิจการร่วมค้า ITD–CREC No.10 (อิตาเลียนไทยฯ + China Railway No.10 ซึ่งเป็นบริษัทลูกของ CREC)[18][19]

· รถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบิน (อีอีซี) – โครงการ PPP เชื่อมดอนเมือง-สุวรรณภูมิ-อู่ตะเภา มูลค่า 2.24 แสนล้านบาท ซึ่งกลุ่มเครือเจริญโภคภัณฑ์ (CP) เป็นแกนนำร่วมทุน มีพันธมิตรจากจีนคือ CRCC ร่วมในการจัดหาระบบรถไฟและงานวิศวกรรม (ITD เป็นผู้ร่วมทุนฝั่งไทยด้วย)[20][21] ปัจจุบันใช้ชื่อบริษัท Asia Era One ทำการก่อสร้างและเตรียมระบบ

· ทางพิเศษสายพระราม 3 – ดาวคะนอง – วงแหวนตะวันตก – โครงการทางด่วนใหม่ในกรุงเทพฯ แบ่ง 4 สัญญา หนึ่งในนั้น (สัญญา 2) มีผู้รับเหมาเป็นกลุ่มบริษัทจีน (เช่น China State Construction หรือ CR5 ในเครือ CREC) ร่วมกับผู้รับเหมาท้องถิ่น (ขณะที่สัญญา 3 เป็น ITD-VCB)[22] แม้จีนจะมีบทบาทด้านเทคนิค แต่งานก่อสร้างบางส่วนยังอาศัยบ.รับเหมาท้องถิ่น

· อื่นๆ – บริษัทในเครือ CREC/CRCC เคยเข้าร่วมประกวดราคาหรือร่วมทุนในหลายโครงการรัฐไทย เช่น งานรถไฟทางคู่, งานโครงสร้างพื้นฐานระบบราง และเคยชนะงานในต่างประเทศแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ด้วย (เช่น ฟิลิปปินส์ มาเลเซีย ฯลฯ) แสดงถึงศักยภาพและความสนใจของจีนในตลาดไทย

เหตุการณ์อุบัติเหตุและความเสียหายที่เกิดขึ้น

โครงการใหญ่หลายแห่งเกิดอุบัติเหตุร้ายแรง ซึ่งมีบริษัทอิตาเลียนไทยฯ หรือกิจการร่วมค้ากับจีนเป็นผู้รับเหมาช่วง ดังตัวอย่างต่อไปนี้ (เรียงตามลำดับเวลา):

28 เม.ย. 2560 – โครงการรถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดง (บางซื่อ–รังสิต): อุปกรณ์ยกคานคอนกรีต (Launcher) หล่นจากที่สูง บริเวณหน้าวัดดอนเมือง ทับคนงาน ส่งผลให้คนงานเสียชีวิต 3 ราย[23] (เหตุนี้เกิดหลังจากก่อนหน้านั้นก็มีเหตุเครนหล่นใส่รางรถไฟ-รถยนต์ในโครงการเดียวกันมาแล้ว)[24][25]
21 ส.ค. 2564 – โครงการทางยกระดับพระราม 2 (สายธนบุรี–ปากท่อ), กม.19: คนงานพลัดตกจากโครงสร้างชั้นบนของไซต์ก่อสร้างขณะติดตั้งคาน รับน้ำหนักไม่เพียงพอ ทำให้เสียชีวิต 1 ราย[26] (เป็นหนึ่งในหลายอุบัติเหตุซ้ำซากบนเส้นทางนี้ช่วงปี 2564-2567)
15 ก.พ. 2565 – โครงการก่อสร้างอาคารโรงแรมในโครงการ One Bangkok (ถ.วิทยุ กทม.): นั่งร้านภายในไซต์งานพังถล่มระหว่างเทคอนกรีต ทำให้คนงานเสียชีวิต 3 ราย บาดเจ็บ 4 ราย[27] (เหตุเกิดในโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ใจกลางเมืองที่ ITD รับเหมา เมื่อแรกเกิดเหตุรายงานเสียชีวิต 2 ราย แต่ต่อมาเพิ่มเป็น 3 ราย)
ปี 2564–2567 – โครงการทางยกระดับถนนพระราม 2 (จ.สมุทรสาคร): เกิดอุบัติเหตุโครงสร้างและชิ้นส่วนงานก่อสร้างถล่มหลายครั้ง รวมผู้เสียชีวิต 8 ราย ในช่วงหลายปี[28][29] เช่น ช่วงปี 2564 คานปูนหล่นทับคนงานบนทางยกระดับ, ปี 2565 โครงเหล็กยกชิ้นส่วนพังถล่ม เป็นต้น เหตุซ้ำซากเหล่านี้สร้างความกังวลด้านความปลอดภัยบนถนนพระราม 2 อย่างมาก
15 มี.ค. 2568 – โครงการทางด่วนสายพระราม 3 – ดาวคะนอง (บริเวณ ถ.พระราม 2 ซอย 17): โครงคานเหล็กของสะพานทางยกระดับในสัญญาที่ 3 (ITD-VCB joint venture รับเหมา) ทรุดตัวและถล่ม ลงมา ขณะเชื่อมต่อคาน ทำให้คนงานและประชาชนเสียชีวิต 7 ราย บาดเจ็บ 16 ราย[30] ถือเป็นโศกนาฏกรรมใหญ่ครั้งหนึ่งในวงการก่อสร้างไทย
28 มี.ค. 2568 – โครงการอาคารสำนักงาน สตง. ใหม่ (สวนจตุจักร กทม.): อาคารสูง 30 ชั้นพังถล่มลงมาทั้งหลัง ในระหว่างก่อสร้าง (ผู้รับเหมา: ITD ร่วมทุนกับ CREC No.10) ภายหลังเกิดแผ่นดินไหวที่พม่า ส่งผลให้โครงสร้างไม่มั่นคง อาคารถล่มคร่าชีวิตคนงาน 92 ราย (สูญหายอีก 4) และบาดเจ็บ 9 ราย[31][19] ถือเป็นเหตุการณ์สูญเสียครั้งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์การก่อสร้างไทย
14 ม.ค. 2569 – โครงการรถไฟความเร็วสูงไทย-จีน สัญญา 3-4 (อ.สีคิ้ว จ.นครราชสีมา): เครนก่อสร้างขนาดใหญ่ล้ม ระหว่างยกชิ้นส่วนโครงสร้างเหนือทางรถไฟ บริเวณบ้านถนนคต ตกลงมาทับขบวนรถไฟโดยสาร (ขบวนด่วนพิเศษที่ 21 กรุงเทพฯ–อุบลราชธานี) ที่กำลังแล่นผ่าน ทำให้ตู้โบกี้ตกรางและเกิดไฟลุกไหม้รุนแรง มีผู้โดยสารและเจ้าหน้าที่เสียชีวิต อย่างน้อย 22 ราย และบาดเจ็บ 55+ ราย[32][33] (บางแหล่งระบุยอดผู้เสียชีวิตเพิ่มเป็น 32 ราย บาดเจ็บ 67 ราย ในเวลาต่อมา[34]) เหตุนี้สร้างความตกตะลึงเพราะเกิดในโครงการใหญ่ระดับประเทศ และเกิดก่อนเหตุเครนถล่มอีกแห่งเพียงไม่ถึง 24 ชั่วโมง
15 ม.ค. 2569 – โครงการมอเตอร์เวย์สาย M82 ช่วงเอกชัย–บ้านแพ้ว (ถ.พระราม 2 จ.สมุทรสาคร): เครนก่อสร้างทางยกระดับถล่ม ลงมาพร้อมคานคอนกรีตหล่นใส่พื้นถนนขาออก (กม.30+300 ใกล้ทางขึ้นสะพานแม่น้ำท่าจีน) ทับรถยนต์ที่สัญจร 2 คัน มีผู้เสียชีวิต 2 ราย และบาดเจ็บ 5 ราย[35] เจ้าหน้าที่ต้องปิดการจราจรบริเวณนี้เพื่อเคลียร์ซากทันที เหตุเกิดกับผู้รับเหมารายเดิม (ITD) ในเส้นทางสายเดิม ซ้ำอีกครั้ง ภายในเวลาใกล้เคียงกับเหตุที่สีคิ้ว ทำให้รัฐมนตรีคมนาคมต้องสั่งทบทวนมาตรการความปลอดภัยด่วน[36]

ด้านล่างคือ ตารางสรุปเหตุการณ์อุบัติเหตุสำคัญ พร้อมรายละเอียด:

วันที่ (พ.ศ.)	โครงการ/สถานที่	ลักษณะอุบัติเหตุ	ผู้รับเหมา (เกี่ยวข้อง)	ผลกระทบ (ตาย/เจ็บ)
28 เม.ย. 2560	รถไฟชานเมืองสายสีแดง (ดอนเมือง กทม.)	เครน/ลอนเชอร์พลิกตกใส่คนงาน	ITD (ผู้รับเหมา)	ตาย 3, เจ็บ 0[23]
21 ส.ค. 2564	ทางยกระดับ ถ.พระราม2 (สมุทรสาคร)	คนงานตกจากทางยกระดับ	ITD (ผู้รับเหมา สัญญาทางยกระดับ)	ตาย 1[26]
15 ก.พ. 2565	อาคารโรงแรม One Bangkok (กรุงเทพฯ)	นั่งร้านถล่มขณะเทคอนกรีต	ITD (ผู้รับเหมาอาคารสูง)	ตาย 3, เจ็บ 4[27]
15 มี.ค. 2568	ทางด่วน พระราม3-ดาวคะนองฯ (กทม.)	คานสะพานทางด่วนถล่ม	ITD-VCB (กิจการร่วมค้า, ผู้รับเหมา)	ตาย 7, เจ็บ 16[30]
28 มี.ค. 2568	อาคารสำนักงาน สตง. 30 ชั้น (กทม.)	ตึกทั้งหลังพังถล่ม	ITD-CREC No.10 JV (ผู้รับเหมา)	ตาย 92, เจ็บ 9[31]
14 ม.ค. 2569	รถไฟความเร็วสูงไทย-จีน (สีคิ้ว โคราช)	เครนยักษ์ล้มทับขบวนรถไฟ	ITD (ผรม.โยธา) + CRIC/CRDC (ควบคุมงาน)	ตาย ≥22, เจ็บ ≥55[32]
15 ม.ค. 2569	มอเตอร์เวย์ M82 (พระราม2 สมุทรสาคร)	เครน+คานคอนกรีตถล่มใส่ถนน	ITD (ผู้รับเหมา)	ตาย 2, เจ็บ 5[35]

(หมายเหตุ: ตัวเลขผู้เสียชีวิต/บาดเจ็บอ้างอิงตามรายงานช่วงเวลานั้น ๆ ซึ่งบางกรณีอาจปรับเพิ่มภายหลัง เช่น เหตุสีคิ้วที่มีผู้เสียชีวิตเพิ่มภายหลัง)

จากตารางข้างต้นจะเห็นว่า บริษัท ITD ปรากฏชื่อเป็นผู้รับเหมาหรือร่วมสัญญาใน ทุกเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ไม่ทางตรงก็ทางอ้อม (เช่น กิจการร่วมค้ากับบริษัทจีนในกรณีตึก สตง. และรถไฟไทย-จีน)[37][38] สอดคล้องกับการตรวจสอบของ The Standard ที่พบว่าในโครงการภาครัฐซึ่งเกิดอุบัติเหตุใหญ่ช่วงปี 2560-2569 นั้น ITD เป็นคู่สัญญาอยู่ทุกกรณี[37][39] แม้สาเหตุเฉพาะของแต่ละเหตุจะยังอยู่ระหว่างการสอบสวนหรือมีผลออกมาแตกต่างกัน แต่มิติด้าน ความปลอดภัยในไซต์งาน ของผู้รับเหมารายนี้ถูกตั้งคำถามอย่างหนักในสังคมไทย

ปัญหาคุณภาพงานและความล่าช้าในการก่อสร้าง

ปัญหาด้านคุณภาพงานก่อสร้าง – กรณีตัวอย่างที่ร้ายแรงที่สุดคือ การถล่มของอาคารสำนักงาน สตง. เมื่อมี.ค. 2568 ซึ่งผลสอบสวนเบื้องต้นชี้ว่า “โครงสร้างอาคารไม่ได้มาตรฐาน – ค่ากำลังอัดของคอนกรีตผนังรับแรงเฉือนต่ำกว่าเกณฑ์ และแบบก่อสร้างไม่ได้เป็นไปตามกฎหมาย”[40] นอกจากนี้ยังพบการปลอมแปลงเอกสารรับรองคุณภาพวัสดุในโครงการดังกล่าว และผู้ควบคุมงานก่อสร้างอาจละเลยมาตรฐานวิศวกรรม จนนำไปสู่โศกนาฏกรรมที่คร่าชีวิตคนจำนวนมาก[41] กรณีนี้แสดงให้เห็นถึงปัญหาคุณภาพงานที่ร้ายแรง (ทั้งจากฝั่งผู้รับเหมาและผู้ออกแบบ/ควบคุมงาน) ที่อาจแฝงอยู่ในโครงการใหญ่ๆ

ในภาพรวม ไซต์ก่อสร้างของ ITD ถูกตั้งข้อสังเกตเรื่องมาตรฐานความปลอดภัยและคุณภาพหลายครั้ง เนื่องจากเกิดเหตุซ้ำซาก แม้บริษัทจะอ้างว่าได้ “ถอดบทเรียน” จากแต่ละกรณี แต่ยังคงเกิดเหตุซ้ำอยู่เสมอ[42][43] โดยเฉพาะอย่างยิ่งบนเส้นทางพระราม 2 ที่ชิ้นส่วนโครงสร้างหล่นบ่อยครั้งจนน่ากังวล[44][45] (เช่น เดือน พ.ค. 2565 เคยมีเศษปูนหล่นใส่กระจกรถบน ถ.พระราม2 โชคดีไม่มีผู้เจ็บ[46] เป็นต้น)

ปัญหาความล่าช้าในการส่งมอบงาน – โครงการขนาดใหญ่หลายโครงการที่บริษัทเหล่านี้รับผิดชอบประสบความล่าช้าจากแผนเดิม:

รถไฟความเร็วสูงไทย-จีน (ระยะที่ 1) – โครงการนี้ล่าช้ากว่ากำหนดหลายปี ส่วนหนึ่งจากการเจรจาระหว่างรัฐล่าช้า แต่ด้านการก่อสร้างเองก็มีการขยายเวลากว่าแผนเดิมมาก เช่น สัญญา 3-4 (ITD ผู้รับเหมา) เริ่มงานต้นปี 2564 เดิมสิ้นสุดต้นปี 2567 แต่ต้องขยายเวลา 2 ครั้ง ออกไปถึง 23 ต.ค. 2569[47][48] แม้งานคืบหน้า ~99% แล้วก็ตาม (สะท้อนว่าล่าช้ากว่าแผนเดิมไปเกือบ 3 ปี)[49] สาเหตุอาจมาจากทั้งความยุ่งยากด้านวิศวกรรมและการหยุดงานหลังเกิดอุบัติเหตุใหญ่ช่วงต้นปี 2569
โครงการเชื่อม 3 สนามบิน (อีอีซี) – ประสบความล่าช้าในการส่งมอบพื้นที่และการเงินเช่นกัน (การลงนามสัญญาเลื่อนจากปี 2562 ไปปลายปี 2563 และการเริ่มก่อสร้างจริงช้ากว่าเป้า) แม้ไม่เกี่ยวกับความผิดผู้รับเหมาโดยตรง แต่ส่งผลให้กำหนดเปิดบริการอาจต้องเลื่อนในอนาคต
รถไฟชานเมืองสายสีแดง – แม้เปิดเดินรถได้ในปี 2564 แต่โครงการนี้เดิมทีควรเสร็จเร็วกว่านั้นหลายปี การก่อสร้างช่วงปี 2556-2560 มีความล่าช้าจากปัญหาส่งมอบพื้นที่และผู้รับเหมาขอขยายเวลาหลังเกิดอุบัติเหตุใหญ่ปี 2560

การตรวจสอบจากภาครัฐ – หน่วยงานรัฐที่กำกับดูแลงานก่อสร้าง (เช่น กรมการขนส่งทางราง, การทางพิเศษฯ, สภาวิศวกร) ได้เข้าตรวจสอบความปลอดภัยและคุณภาพในทุกเหตุการณ์หลังเกิดเหตุ เช่น ตั้งคณะกรรมการสอบสาเหตุเครนล้ม, ส่งผู้เชี่ยวชาญตรวจความแข็งแรงโครงสร้างที่เหลือ เป็นต้น และมีการสั่งระงับงานชั่วคราวหลายโครงการเพื่อทบทวนมาตรการความปลอดภัย[50]

มาตรการลงโทษและดำเนินการทางกฎหมาย

บทลงโทษทางกฎหมายต่อบริษัทและผู้เกี่ยวข้อง – ในแต่ละเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น รัฐและหน่วยงานที่รับผิดชอบโครงการได้ดำเนินมาตรการต่างๆ ดังนี้:

กรณี ตึก สตง. ถล่ม (มี.ค. 2568): ตำรวจและพนักงานอัยการได้ดำเนินคดีแก่ผู้ที่เกี่ยวข้องรวม 23 ราย (ทั้งวิศวกร ผู้ออกแบบ ผู้ควบคุมงาน และผู้บริหาร) ในข้อหากระทำการโดยประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย และข้อหาปลอมแปลงเอกสาร (กรณีเอกสารวัสดุ)[41] โดยในกลุ่มผู้ต้องหามีชื่อ นายเปรมชัย กรรณสูต ในฐานะผู้บริหารสูงสุดของ ITD รวมอยู่ด้วย[51][52] (หลังออกหมายจับ เปรมชัยเข้ามอบตัวและต่อสู้คดีต่อไป) นอกจากนี้กรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) ยังสอบสวนประเด็นคนต่างด้าวที่เกี่ยวข้อง และ ป.ป.ช. รับสอบสวนการทุจริตเจ้าหน้าที่รัฐกรณีนี้ด้วย[40]
กรณี ทางด่วนพระราม 3 – ดาวคะนอง คานถล่ม (มี.ค. 2568): มีการแจ้งความดำเนินคดีอาญาฐานประมาทต่อผู้เกี่ยวข้อง และการทางพิเศษฯ (เจ้าโครงการ) ร่วมกับหน่วยงานคมนาคมพิจารณาเรียกร้องค่าเสียหายทางแพ่งจากผู้รับเหมา เนื่องจากความเสียหายต่อโครงการและชีวิตคนงาน นอกจากนี้ ใบอนุญาตวิศวกร ผู้ควบคุมงานที่เกิดเหตุถูกสภาวิศวกรสอบสวนเพื่อพิจารณาพักใช้หรือเพิกถอนด้วย (อยู่ระหว่างดำเนินการ)
กรณี เครน HSR ถล่มทับรถไฟ (ม.ค. 2569): นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีคมนาคมในขณะนั้น (นายพิพัฒน์ รัชกิจประการ) สั่งสอบสวนหาสาเหตุโดยด่วน และ ตั้งคำถามเรื่องการยกเลิกสัญญา ผู้รับเหมา ITD ในโครงการนี้แม้งานจะคืบหน้าไปกว่า 85% แล้ว เพื่อความปลอดภัยของประชาชน[53][54] ต่อมา รองนายกฯ อนุทิน ชาญวีรกูล ได้เรียกประชุมด่วนหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง พร้อม สั่งการให้ยกเลิกสัญญา ITD อย่างน้อย 2 โครงการ (ได้แก่ สัญญารถไฟไทย-จีนที่เกิดเหตุ และสัญญาทางยกระดับพระราม2 ที่เกิดเหตุเครนหล่น)[55] และให้นำเข้าบัญชีดำ (Blacklist) ผู้รับเหมารายนี้ในการประมูลโครงการรัฐอนาคต[55][56] นอกจากนี้ รฟท. ยังประเมินค่าเสียหายรถไฟและความล่าช้าของขบวนรถเพื่อเรียกร้องทางแพ่งกับ ITD ด้วย[57]
กรณี เครนพระราม 2 ถล่ม (ม.ค. 2569): รมว.คมนาคมมีคำสั่ง “ระงับงานก่อสร้างบนที่สูงทุกจุด” ของโครงการ M82 ชั่วคราวทั่วทั้งสาย และให้ตรวจสอบมาตรการความปลอดภัยผู้รับเหมาทั้งหมดใหม่ โดยกำหนดกรอบเวลาสอบสวน 15 วันก่อนเปิดการจราจรตามปกติ[58] นอกจากนี้ ตร.แห่งชาติกำชับดำเนินคดีอาญาอย่างตรงไปตรงมาในทั้งเคสสีคิ้วและพระราม2 และเร่งพิสูจน์อัตลักษณ์ผู้เสียชีวิตทั้งหมดเพื่อให้ครอบครัวได้รับการเยียวยา[59]

การลงโทษเชิงนโยบาย/ปกครอง – สังคมเรียกร้องให้มี “แบล็กลิสต์” ผู้รับเหมาที่ทำงานไร้มาตรฐานความปลอดภัยซ้ำซาก ไม่ให้รับงานรัฐขนาดใหญ่อีก ซึ่งกระทรวงคมนาคมได้เคยเสนอแนวคิดจัดทำ “สมุดพกผู้รับเหมา” ตั้งแต่ปี 2566 โดยจะบันทึกคะแนนความปลอดภัยของผู้รับเหมาทุกราย หากเกิดเหตุร้ายแรงจะถูกตัดคะแนนลดชั้น จนอาจหมดสิทธิ์รับงานใหญ่ในอนาคต[60][61] อย่างไรก็ตาม จนถึงต้นปี 2569 กฎกระทรวงเรื่องลดชั้นผู้รับเหมา ยังไม่มีผลบังคับใช้จริงจัง (ร่างระเบียบจัดทำเสร็จแล้วแต่ยังไม่ลงนามประกาศใช้)[45][62] ทำให้ที่ผ่านมายังไม่มีการลงโทษเชิงปกครองที่เด็ดขาดต่อ ITD หรือบริษัทอื่นที่เกิดอุบัติเหตุซ้ำซาก — ทุกครั้งที่เกิดเรื่อง มาตรการมักจำกัดเพียงสั่งหยุดงานชั่วคราว, ตรวจสอบแก้ไข, หรือในบางกรณีเปลี่ยนทีมผู้บริหารโครงการเท่านั้น

คดีความอื่นที่เกี่ยวข้อง – ผู้บริหารสูงสุดของ ITD คือ นายเปรมชัย กรรณสูต ยังเคยถูกดำเนินคดีและลงโทษจำคุกในกรณีล่าสัตว์ป่าสงวน (คดีเสือดำ) ในปี 2561-2562 ซึ่งศาลพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก 2 ปีกว่า ส่งผลให้ คุณสมบัติของ ITD ในการประมูลโครงการ PPP ถูกตั้งคำถาม เนื่องจากประกาศ พ.ร.บ.ร่วมลงทุนฯ 2562 ระบุว่ากรรมการหรือผู้บริหารที่มีโทษจำคุกถึงที่สุดเป็นลักษณะต้องห้ามในการร่วมลงทุนรัฐ[63][64] (แม้ต่อมา รฟม. จะยังให้ ITD ผ่านการประเมินคุณสมบัติประมูลสายสีส้มรอบใหม่ จนถูกวิจารณ์ว่าเพิกเฉยต่อประกาศดังกล่าว[65][66]) กรณีนี้สะท้อนถึงการบังคับใช้กฎเกณฑ์ที่ยังไม่เคร่งครัด ซึ่งอาจต้องจับตาในอนาคตว่าบริษัทจะถูกตัดสิทธิ์งานรัฐหรือไม่ หากเกิดกรณีคล้ายกันอีก

บุคคลสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการบริหาร/ควบคุมบริษัท

บริษัทอิตาเลียนไทย ดีเวล๊อปเมนต์ (ITD):
- นายเปรมชัย กรรณสูต – ประธานบริหาร (CEO) และผู้ถือหุ้นใหญ่อันดับ 1 (ถือหุ้น ~11.9%)[67] เป็นทายาทผู้ก่อตั้งบริษัท (บิดาคือ ดร.ชัยยุทธ กรรณสูต) และนำพา ITD เติบโตจนเป็นหนึ่งในยักษ์รับเหมาของไทย เปรมชัยเคยดำรงตำแหน่งในบอร์ดรัฐวิสาหกิจและได้รับพระราชทานเครื่องราชฯ แต่ชื่อเสียงมัวหมองหลังถูกตัดสินจำคุกคดีล่าเสือดำ (ปัจจุบันพ้นโทษแล้ว) และล่าสุดถูกออกหมายจับในคดีอาคาร สตง. ถล่ม (ฐานะผู้ต้องหาร่วม)[51][52]
- ตระกูล “กรรณสูต” – ยังมีสมาชิกครอบครัวเปรมชัยอยู่ในโครงสร้างบริหาร ITD หลายคน เช่น นายธรณิศ กรรณสูต (น้องชาย, กรรมการและรักษาการประธานบริหารร่วม[68]), นายปีติ กรรณสูต (ญาติ, รองประธานบริหารอาวุโส[69]) และ น.ส.ปราชญา กรรณสูต (ญาติ, รองประธานบริหารอาวุโส[69]) เป็นต้น แสดงให้เห็นว่า ITD เป็นธุรกิจครอบครัวที่เครือญาติมีบทบาทสูงในการควบคุม
- นางนิจพร จรณะจิตต์ – ผู้บริหารระดับสูง (รองประธานบริหารอาวุโส) และผู้ถือหุ้นใหญ่อันดับ 2 (~6.6%)[67][70] เดิมใช้นามสกุลจรณะจิตต์ (หรือจารุจิตต์) เป็นที่รู้จักว่าเป็นนักธุรกิจสตรีที่มีบทบาทในการบริหาร ITD มาอย่างต่อเนื่อง
- นายวิรัช ก้องมณีรัตน์ – ประธานกรรมการคนปัจจุบันของ ITD (เป็นกรรมการอิสระอาวุโสที่ได้รับเลือกขึ้นเป็นประธานบอร์ด)[71] มีหน้าที่กำกับนโยบายและตรวจสอบการทำงานของผู้บริหาร โดยในช่วงเกิดเหตุซ้ำซาก วิรัชถูกตั้งคำถามถึงบทบาทการกำกับดูแลเชิงนโยบายของบอร์ดบริษัท
- (หมายเหตุ: เดิม นายไผท ชาครบัณฑิต เป็นประธานกรรมการ ITD ตามข้อมูลปี 2564[72] แต่ล่าสุด (2569) เปลี่ยนเป็นนายวิรัช ก้องมณีรัตน์ตามรายงาน คมชัดลึก[71])

กลุ่มบริษัท China Railway (CRCC/CREC):
- China Railway Engineering Corporation (CREC) – เป็นรัฐวิสาหกิจจีนขนาดใหญ่ (บริษัทแม่ของ CRIC, CRDC และ China Railway No.10 เป็นต้น) มีบทบาททั่วโลกในงานก่อสร้างระบบรางและโครงสร้างพื้นฐาน ในปัจจุบัน นายเฉิน เหวินเจียน (Chen Wenjian) ดำรงตำแหน่งประธานกรรมการ (Chairman) ของ CREC และบริษัทลูก (China Railway Group Ltd.)[73] ภายใต้การกำกับดูแลของรัฐบาลจีน ในไทย CREC เข้ามาผ่านบริษัทลูก เช่น CREC No.10 ที่ร่วมงานกับ ITD และบริษัทที่ปรึกษาอย่าง CRIC ที่ควบคุมงานรถไฟความเร็วสูง[14]
- China Railway Construction Corporation (CRCC) – เป็นอีกหนึ่งรัฐวิสาหกิจยักษ์ใหญ่ของจีน (แยกออกจาก CREC ตั้งแต่ปี 2007) ทำธุรกิจรับเหมาก่อสร้างทั่วโลก ประธานกรรมการคนปัจจุบันคือ นายต้ай เฮ่อเกิน (Dai Hegen) (ขึ้นดำรงตำแหน่งต้นปี 2024)[74] โดย CRCC มีชื่อเสียงด้านงานวิศวกรรมทางรถไฟความเร็วสูงและทางหลวง ในไทย CRCC ร่วมถือหุ้นในกิจการรถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบิน และเคยได้รับงานช่วงแรกของรถไฟไทย-จีน[15]
- ผู้แทนระดับประเทศในไทย – ทั้ง CREC และ CRCC มีสาขาหรือบริษัทย่อยดูแลงานในไทย เช่น China Railway No.10 (Thailand) ที่นำโดยคณะผู้บริหารชาวจีนซึ่งประสานงานกับพันธมิตรไทย (รายชื่อบุคคลอาจไม่เป็นที่เปิดเผยมากนัก) อย่างไรก็ตาม ในข่าวเหตุการณ์จะพบชื่อ วิศวกรชาวจีน ถูกกล่าวถึง เช่น กรณีตึก สตง. ถล่ม มีวิศวกรโครงการชาวจีนจาก CREC ถูกสอบสวนดำเนินคดีร่วมกับฝ่ายไทยด้วยเช่นกัน

หมายเหตุ: บริษัทจีนกลุ่มนี้อยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐบาลจีนโดยตรง ผู้บริหารสูงสุดมักเป็นเจ้าหน้าที่ระดับสูงของพรรคคอมมิวนิสต์จีนที่ได้รับมอบหมายลงมาดูแลกิจการ ดังนั้น การควบคุมที่แท้จริง ของบริษัทจีนคือภาครัฐจีน แตกต่างจาก ITD ที่เป็นเอกชนไทยในตลาดหลักทรัพย์ (แต่มีลักษณะเป็นธุรกิจครอบครัว)

สรุปและข้อสังเกต

จากข้อมูลจะเห็นว่า บริษัทอิตาเลียนไทยฯ เป็นผู้รับเหมารายใหญ่ที่ครองงานเมกะโปรเจ็กต์ของรัฐไทยจำนวนมาก (11 ปีล่าสุดชนะงานภาครัฐไม่น้อยกว่า 213 โครงการ มูลค่ารวมกว่า 1.34 แสนล้านบาท[75][76]) อย่างไรก็ดี สถิติอุบัติเหตุร้ายแรงที่เกิดขึ้นบ่อยครั้งในโครงการของ ITD กลายเป็นเครื่องเตือนใจถึงช่องโหว่ด้านความปลอดภัยและคุณภาพงานก่อสร้างของวงการก่อสร้างไทยโดยรวม หน่วยงานรัฐจำเป็นต้องยกระดับมาตรการกำกับดูแลและลงโทษผู้รับเหมาที่ละเลยมาตรฐานอย่างจริงจัง เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดโศกนาฏกรรมซ้ำรอยในอนาคต

สำหรับ กลุ่มบริษัทไชน่าเรลเวย์ของจีน แม้จะนำเอาเทคโนโลยีและเงินทุนมาช่วยพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานไทย แต่มาตรฐานงานของบางโครงการก็ถูกตั้งคำถามเช่นกัน (เช่น กรณีโครงการต่างประเทศ: ปี 2017 สะพานที่เคนยาของ CREC ถล่ม, หรือกรณีธนาคารโลกแบนบริษัทย่อย CREC ชั่วคราวเพราะปัญหาเอกสารเท็จ[77]) ความร่วมมือไทย-จีนในโครงการใหญ่นั้น จึงต้องอาศัยการตรวจสอบจากฝ่ายไทยอย่างเข้มงวดควบคู่ไปด้วย เพื่อให้เกิดการถ่ายทอดเทคโนโลยีที่มีคุณภาพ โดยไม่แลกกับความปลอดภัยของประชาชน

อ้างอิงแหล่งข้อมูล: แหล่งข่าวและข้อมูลทางการที่ใช้ในรายงานนี้ได้แก่ สำนักข่าวไทยรัฐ มติชน ผู้จัดการออนไลน์ The Standard Spring News Thai PBS คมชัดลึก ฯลฯ ซึ่งระบุไว้ในวงเล็บท้ายประโยค เช่น[35] เป็นต้น. ผู้จัดทำได้ตรวจสอบความถูกต้องและอัปเดตข้อมูลล่าสุดเท่าที่หาได้ (ข้อมูล ณ มกราคม 2569)

[1] [3] [4] [5] [10] [11] [34] [68] [69] [70] [71] [75] [76] ประวัติ บริษัท อิตาเลียนไทย ผ่าขุมทรัพย์ 11 ปี กวาดงานรัฐ 213 โครงการ | คมชัดลึก

https://www.komchadluek.net/news/612338

[2] ท่าอากาศยานนานาชาติสุวรรณภูมิ - Italian-Thai Development PLC.

https://www.itd.co.th/th/our-capabilities-detail.php?project=78

[6] [7] พระราม 2 อีกแล้ว! เครนก่อสร้าง M82 ตอน 7 หล่นทับรถ 2 คัน เสียชีวิต 2 ราย "อิตาเลียนไทย" ผู้รับเหมา

https://mgronline.com/business/detail/9690000004436

[8] [9] [20] [21] [47] [48] [49] ดับแล้ว 22 ราย เจ็บ 67 ราย “พิพัฒน์”สั่งสอบด่วนเหตุเครนก่อสร้างไฮสปีด”ไทย-จีน”หล่นทับขบวนรถไฟ เผย ITD รับเหมา สัญญา 3-4 งานคืบกว่า 99% แล้ว

https://mgronline.com/business/detail/9690000004089

[12] [13] [14] [18] [19] [22] [30] [32] [33] [40] [41] [77] ส่องผู้รับเหมาเครนทับรถไฟ อิตาเลียนไทย-CREC จีนคุม อุบัติเหตุไม่แผ่วตึก สตง.-ด่วนดาวคะนอง

https://mgronline.com/onlinesection/detail/9690000004229

[15] [16] [17] China's CRCC lands first major contract on China-Thailand high-speed railway - Global Construction Review

https://www.globalconstructionreview.com/chinas-crcc-lands-first-major-contract-china-thail/

[23] [26] [42] [43] [44] [46] ย้อนรอยอุบัติเหตุ "อิตาเลียนไทย" บทเรียนราคาแพง ที่เกิดซ้ำแล้วซ้ำเล่า

https://www.springnews.co.th/news/hot-issue/861562

[24] [25] เครนรถไฟฟ้าสายสีแดงถล่มทับคนงานเสียชีวิต 3 คน | Thai PBS News ข่าวไทยพีบีเอส

https://www.thaipbs.or.th/news/content/262010

[27] [28] [29] [31] [45] [60] [61] [62] ‘สมุดพก’ ไม่มีจริง กฎกระทรวง ‘แบล็กลิสต์’ ผู้รับเหมาใช้ไม่ได้ แม้เกิดโศกนาฏกรรมจากบริษัทเดิมซ้ำซาก