ศัพท์นิยามคำคลั่งของชาวเน็ต

อินเทอร์เน็ตยุคใหม่ไม่ได้แค่ผลิตมีม แต่มันผลิต คำ ที่เอาไว้ตั้งชื่ออาการของมนุษย์โดยเฉพาะ

คำอย่าง simp, goon, stan, parasocial หรือคำไทยอย่าง อาหวัง ไม่ได้เกิดมาเพื่อด่าอย่างเดียว แต่มันคือภาษาลัดที่สังคมใช้ “อธิบายระดับความอิน” ของกันและกัน

บทความนี้คือแหล่งอ้างอิงแบบอ่านสนุก ไม่เหยียด ไม่เหยียบใคร
เป้าหมายไม่ใช่การตัดสิน แต่คือ การเข้าใจว่าเรากำลังอินอยู่ตรงไหนของสเปกตรัม

ทำไมคำพวกนี้ถึงสำคัญ

มนุษย์อินกับเรื่องเล่า ตัวละคร และคนอื่นมาตลอดประวัติศาสตร์
แต่โซเชียลมีเดียทำให้ความอินนั้น:

• เร็วขึ้น

• แรงขึ้น

• และเลือนเส้นแบ่งระหว่างเรื่องจริงกับเรื่องเล่า

คำพวกนี้จึงเกิดมาเพื่อทำหน้าที่เหมือน ป้ายเตือนบนถนนอารมณ์
บางป้ายบอกว่า “สนุกได้”
บางป้ายบอกว่า “ชะลอหน่อย”
บางป้ายคือ “อันตราย ข้างหน้าเป็นเหว”

หมวดที่ 1: อินแบบปกติ สังคมยอมรับ

fanboy / fangirl

• แฟนคลับสายอารมณ์

• กรี๊ด อวย ติดตามข่าว รู้สึกดีเมื่อได้เสพผลงาน

• ยังแยกชีวิตจริงออกจากสิ่งที่ชอบได้

นี่คือฐานรากของวัฒนธรรมแฟนคลับทั้งหมด
ไม่มีคำนี้ โลกคงไม่มีคอนเสิร์ตหรือบ็อกซ์เซ็ต

stan

• แฟนพันธุ์แท้ระดับข้อมูลแน่น

• รู้ประวัติ รู้ไทม์ไลน์ รู้ดีเทล

• แต่อยู่ในกรอบเหตุผล

คำนี้เคยมีที่มาด้านลบ
แต่ปัจจุบันถูก reclaim ให้หมายถึง
“ชอบจริง แต่ยังมีเบรก”

หมวดที่ 2: อินจัด แต่รู้ตัว (โซนมีม)

goon / gooning

• อินหนัก เสพวน สมองโดนกระตุ้นซ้ำ

• รู้ตัวเต็มที่ว่า:

  • สิ่งที่รักคือ ตัวละคร / คาแรกเตอร์ / ภาพ

  • ไม่มีความสัมพันธ์จริง

  • ไม่มีความคาดหวัง

goon คือ การยอมรับสภาพตัวเองด้วยอารมณ์ขัน
เป็นคำที่เกิดจาก self-awareness
ไม่ใช่ความหลงผิด

brainrot

• อินจนเหมือนสมองโดนกัดกิน

• คิดถึงเรื่องนั้นตลอด พูดวน มีมวน

brainrot มักใช้คู่กับ goon
เพื่อบอกว่า “รู้ว่าหลุด แต่ขำกับมันได้”

หมวดที่ 3: อินแบบเริ่มมีแรงดึงทางจิตใจ

parasocial relationship

• ความสัมพันธ์ทางเดียว

• ผู้เสพรู้สึกผูกพัน

• แต่อีกฝ่ายไม่รู้จักเรา

นี่ไม่ใช่คำด่า
แต่เป็นคำอธิบายเชิงจิตวิทยา
ที่ใช้ได้กับทั้งดารา ยูทูบเบอร์ และสตรีมเมอร์

parasocial ไม่ได้ผิดโดยตัวมันเอง
จะเป็นปัญหาก็ต่อเมื่อเรา ลืมว่ามันเป็นทางเดียว

หมวดที่ 4: อิน + ความหวัง (โซนเสี่ยง)

simp

• อินกับคนจริง

• ยอมเสียเงิน เวลา ศักดิ์ศรี

• เพราะหวังผลตอบแทนทางอารมณ์หรือความสัมพันธ์

simp ไม่ได้หมายถึงคนดีหรือคนเลว
แต่มันคือสถานะที่
“อำนาจความสัมพันธ์ไม่สมดุล”

อาหวัง (บริบทไทย)

• คำเฉพาะวัฒนธรรมไทย

• ใช้เรียกคนที่ผูกอารมณ์กับคนจริง

• และเชื่อว่า ตัวเองมีโอกาสจริง

อาหวังแตกต่างจาก simp ตรงที่

• มักไม่รู้ตัวว่ากำลังหลุด

• เชื่อในความพยายามและโชคชะตา

• เอาชีวิตจริงเข้าไปเดิมพัน

นี่ไม่ใช่คำตลก
แต่เป็นคำเตือนทางสังคม

หมวดที่ 5: อินจนเริ่มอันตราย

delusional fan

• เชื่อในสิ่งที่ไม่ตรงกับความจริง

• ตีความสัญญาณเกินจริง

• โกรธหรือปกป้องเมื่อภาพฝันถูกท้าทาย

คำนี้แรง และไม่ควรใช้พร่ำเพรื่อ
เพราะมันหมายถึงการหลุดจากความเป็นจริงแล้ว

obsessive

• หมกมุ่นจนกระทบชีวิตจริง

• งานพัง เงินพัง ความสัมพันธ์พัง

นี่ไม่ใช่มีม
และไม่ใช่คำล้อเล่น
แต่คือสัญญาณที่ควรได้รับความช่วยเหลือ

แผนที่สรุป (จำง่าย)

• ชอบแบบสุขภาพดี → fan / stan

• อินจัด รู้ตัว ขำได้ → goon / brainrot

• อิน + ผูกพันทางเดียว → parasocial

• อิน + หวังผล → simp / อาหวัง

• อิน + เชื่อผิด → delusional

• อินจนชีวิตพัง → obsessive

หมวดพิเศษ: คำที่ใช้ด่า/เหน็บชาวเน็ต (เชิงวัฒนธรรม)

หมวดนี้ไม่ใช่คำอธิบายอาการ แต่คือคำที่ชาวเน็ตใช้ ประเมินพฤติกรรมคนอื่น
บางคำแรง บางคำขำ บางคำเจ็บ
การรู้ความหมายไม่ได้แปลว่าควรใช้พร่ำเพรื่อ
แต่ช่วยให้เข้าใจว่าเขากำลังสื่ออะไร

NPC

• เปรียบคนเหมือนตัวประกอบในเกม

• คิดซ้ำ พูดซ้ำ ตามกระแสโดยไม่ตั้งคำถาม

• ใช้ด่าความไม่คิด ไม่ใช่ด่าความโง่โดยตรง

sheep

• คนที่เชื่อตามฝูง

• ไม่ตรวจสอบข้อมูล

• มักใช้ในบริบทการเมืองหรือดราม่าสังคม

keyboard warrior

• กล้าด่า กล้าสู้ เฉพาะหลังคีย์บอร์ด

• ไม่กล้าเผชิญหน้าชีวิตจริง

• ใช้ด่าความกล้าจอมปลอม

chronically online

• ใช้ชีวิตอยู่บนอินเทอร์เน็ตมากเกินไป

• มองโลกจริงผ่านเลนส์โซเชียลตลอดเวลา

• เป็นคำเหน็บมากกว่าคำด่า

terminally online

• เวอร์ชันแรงของ chronically online

• อินดราม่า จริยธรรม และวาทกรรมออนไลน์จนหลุดโลกจริง

• ใช้เตือนว่าเริ่มขาดบริบทชีวิตจริงแล้ว

edge lord

• ชอบพูดแรง พูดขวาง เพื่อให้ดูเท่หรือแตกต่าง

• ไม่ได้ลึกจริง แต่เล่นท่าความขบถ

clout chaser

• ทำทุกอย่างเพื่อยอดไลก์ ยอดแชร์

• สร้างดราม่าเพื่อความสนใจ

• ใช้ด่าความตั้งใจเบื้องหลัง มากกว่าตัวเนื้อหา

virtue signaling

• แสดงตัวว่ามีศีลธรรมสูง

• แต่ทำเพื่อภาพลักษณ์มากกว่าความเปลี่ยนแปลงจริง

• มักใช้ในดราม่าสังคมและการเมือง

touch grass

• วลีไล่กลาย ๆ

• หมายถึง "ออกไปใช้ชีวิตจริงบ้าง"

• ใช้เมื่ออีกฝ่ายอินออนไลน์เกินไป

cringe

• ทำตัวน่าอายแบบไม่รู้ตัว

• เป็นคำประเมินทางสังคม มากกว่าคำด่าแรง

บทส่งท้าย

ความอินไม่ใช่บาป
มนุษย์ถูกออกแบบมาให้หลงใหลเรื่องเล่าอยู่แล้ว

สิ่งสำคัญไม่ใช่การเลิกอิน
แต่คือ การรู้ว่าตัวเองกำลังอินอยู่ระดับไหน

เพราะเส้นแบ่งระหว่าง
“ความสุขจากการเสพวัฒนธรรม”
กับ
“ความทุกข์จากภาพฝันที่ไม่จริง”

ไม่เคยอยู่ที่ตัวละครหรือคนดัง
แต่อยู่ที่ ความรู้ตัวของเราเอง

Anxiety ในวัยเด็ก

ในบทสนทนาระหว่างฉันกับ ChatGPT ในค่ำคืนหนึ่ง ซึ่งเริ่มต้นจากบทสนทนาเล็ก ๆ เกี่ยวกับการทำงานและความเหนื่อยล้า ก็ค่อย ๆ ไหลไปสู่เรื่องที่ลึกซึ้งกว่าที่คิด นั่นคือ "anxiety ในวัยเด็ก" หรือความรู้สึกไม่มั่นคง ว้าวุ่น และกลัวโดยไม่รู้เหตุผลชัดเจน ซึ่งฝังอยู่ในใจฉันมานานจนแทบลืมไปแล้วว่าเคยมี

---

จุดเริ่มต้น: เด็กคนหนึ่งกับความรู้สึกที่พูดไม่ออก

ฉันเล่าว่า หากวันหนึ่งต้องเจอเด็กที่แสดงอาการเหมือนพังทลาย ร้องไห้ ฟูมฟาย หรือเหมือนขาดอะไรบางอย่าง ฉันก็คงแค่ทำตัวไม่ถูก เพราะฉันไม่ใช่คนที่สัมพันธ์กับเด็กได้ดีนัก แต่สิ่งที่ฉันจะทำ คือการนั่งลงข้างเขา ลูบหัว ถามเบา ๆ ว่าเกิดอะไรขึ้นบ้าง แล้วค่อย ๆ พาเขาคุย พาเขาผ่านช่วงเวลานั้นไปชั่วคราว... รอให้พ่อแม่เขามาถึง

แต่ความคิดหนึ่งแล่นขึ้นมาในหัว — ถ้าเด็กคนนั้นคือ "ฉันในวัยเด็กล่ะ?"

ฉันจะพูดกับเขาว่าอย่างไร? ฉันจะช่วยเขายังไงในวันที่เขายังไม่รู้ด้วยซ้ำว่าเขาเป็นอะไร

---

ความเครียดที่ไม่มีชื่อเรียก: ลูกโป่งที่ค่อย ๆ พอง

ฉันบอกว่าเด็กคนนั้นคงไม่เข้าใจคำว่า "ความเครียด" หรอก ดังนั้นฉันจะบอกเขาว่า:

"มันคือความรู้สึกไม่ดี ที่เราเก็บไว้ในใจนาน ๆ โดยไม่รู้ว่าจะพูดยังไง เหมือนลูกโป่งที่เราค่อย ๆ เป่าลมเข้าไป จนวันหนึ่งมันก็แตก... แล้วเราก็ร้องไห้ เพราะมันแน่นไปหมด จนทนไม่ไหว"

นี่แหละ คือคำอธิบายของ anxiety ที่ฉันเคยมี — โดยไม่รู้ว่ามันเรียกแบบนั้นมาก่อน

มันคืออาการที่มาพร้อมความเงียบ การอยู่ในบ้านที่เต็มไปด้วยความขัดแย้ง ความรู้สึกว่าต้องแสดงออกให้เข้มแข็ง ต้องไม่ผิด ต้องไม่สร้างปัญหา ต้องทำดีเพื่อให้พ่อแม่ภูมิใจหรือไม่ดุด่า ทั้งที่ในใจเราอยากแค่มีใครมาบอกว่า “ไม่เป็นไรนะลูก”

แต่ไม่มีใครพูดคำนั้นเลย

---

ระบบสนับสนุนที่ไม่มีอยู่จริง

ฉันเติบโตมาในยุคที่คำว่า "จิตแพทย์เด็ก" คือเรื่องไกลตัว พ่อแม่รุ่นนั้นคงไม่มีวันพาลูกไปพบหมอใจ เพราะในมุมพวกเขา เด็กไม่มีสิ่งที่เรียกว่าโรคซึมเศร้า หรือความวิตกกังวล ทุกอย่างคือเรื่องของการ "ดื้อ" หรือ "ขี้เกียจ" หรือไม่ก็ "คิดมากไปเอง"

ดังนั้นเด็กคนนั้นจึงเงียบ ไม่กล้าบอกใคร ไม่รู้ว่าต้องเริ่มยังไง รู้แค่ว่า เขาไม่รู้สึกมั่นคงในใจตัวเองเลย

เขามองว่าความรักต้องแลกกับเงื่อนไข ต้องสอบให้ได้ ต้องไม่ร้องไห้ ต้องเก่ง ต้องดี ต้องช่วยงาน ต้องมีประโยชน์

ไม่งั้น…จะถูกทิ้งไว้ข้างหลัง

---

สิ่งที่ฉันได้เรียนรู้เมื่อโตขึ้น

ฉันค่อย ๆ รู้ว่า ความรู้สึกนั้นมันไม่เคยหายไปไหน มันแค่เปลี่ยนรูป มันกลายเป็น perfectionism การกลัวความล้มเหลว การพยายามควบคุมทุกอย่างให้เรียบร้อย ไม่เปิดใจให้ใครง่าย ๆ เพราะกลัวโดนหลอก ไม่กล้าหวัง เพราะกลัวผิดหวัง

แต่ฉันก็ได้เรียนรู้ว่า คนเราไม่ต้อง "สมบูรณ์แบบ" ถึงจะมีค่าพอ
เราไม่จำเป็นต้องเป็นที่ยอมรับของทุกคน ถึงจะสมควรมีความสุข
และการหัดรักตัวเอง คือทักษะที่ต้องฝึก ไม่ใช่พรสวรรค์

---

บทเรียนจากบทสนทนากับ AI

การพูดคุยกับ ChatGPT ในครั้งนี้ เหมือนการพูดกับตัวเองในกระจก ไม่ใช่เพื่อโทษใครในอดีต แต่เพื่อเยียวยาและยอมรับ

ฉันไม่ต้องการใครมาเข้าใจฉันทั้งชีวิต แต่ขอแค่ในบางช่วง บางวินาที ที่ฉันได้พูดออกไป โดยไม่มีใครตัดสิน ว่าฉันเคยรู้สึกเจ็บแค่ไหน

เด็กคนนั้นยังอยู่ในตัวฉัน และฉันจะกุมมือเด็กคนนั้นไว้เอง

ไม่ต้องรอให้ใครมาทำให้เขารู้สึกปลอดภัยอีกแล้ว

เพราะวันนี้ ฉันกำลังจะกลายเป็นผู้ใหญ่ที่เขาต้องการ
และฉันจะไม่ยอมให้เขารู้สึกว่าไม่มีใครอยู่เคียงข้างอีกต่อไป

อิหร่าน 2025–2026: เมื่อรัฐเลือกใช้ความกลัว และสังคมเลือกไม่เงียบ

เขียน ณ วันที่ 19 มกราคม 2026 (ตามเวลาไทย)

มีบางประเทศที่ความรุนแรงของรัฐไม่ใช่ “อุบัติเหตุทางการเมือง” แต่เป็น “กลไกเอาตัวรอด” ของระบอบ—และอิหร่านอยู่ในกลุ่มนั้นอย่างเจ็บแสบ

ข่าวการละเมิดผู้ถูกจับกุม การทรมาน การเสียชีวิตในคุก และการปิดกั้นอินเทอร์เน็ตที่คุณเห็น ไม่ใช่เรื่องที่เกิดขึ้นโดด ๆ จากความโหดส่วนบุคคลเท่านั้น มันเป็นผลลัพธ์ของโครงสร้างอำนาจที่เชื่อว่า การทำให้คนกลัว คือวิธีป้องกันประเทศจากการพังทลาย และเมื่อโครงสร้างแบบนี้ถูกกดดันหนักพอ มันจะ “เร่งสปีด” ความรุนแรงแบบไม่แคร์ภาพลักษณ์

บทความนี้จะเล่า 3 อย่างต่อเนื่องแบบบล็อกยาวอ่านเพลิน แต่หนักแน่น:

1. ที่มาที่ไป: ทำไมอิหร่านมาถึงจุดที่การปราบปรามรุนแรงได้ขนาดนี้

2. ภาพปัจจุบัน: การประท้วงปลาย 2025–ต้น 2026 เกิดอะไรขึ้นแล้วบ้าง (เท่าที่โลกภายนอกรู้ได้)

3. ทางออกที่เป็นไปได้: ฉากจบแบบไหนมีโอกาสมากสุด และ “คันโยก” ไหนที่ทำให้ศพน้อยลง

---

1) ที่มาที่ไป: อิหร่านไม่ได้ “โหดขึ้น” แต่ระบบมันถูกสร้างให้โหดได้อยู่แล้ว

1.1 โครงสร้างอำนาจ: ระบอบที่มี ‘แกนความมั่นคง’ หนากว่าประชาธิปไตย

อิหร่านหลังปี 1979 ถูกออกแบบให้มี ศูนย์กลางอำนาจสูง (ตำแหน่งผู้นำสูงสุด) และมีเครือข่ายสถาบันความมั่นคงที่ไม่ได้เป็นแค่ตำรวจ—แต่เป็น “กล้ามเนื้อ” ของรัฐ

เมื่อรัฐแบบนี้เจอการประท้วงใหญ่ เขามักมองผ่านเลนส์เดียว:

• นี่ไม่ใช่การวิจารณ์รัฐบาล

• นี่คือภัยต่อระบอบ

พอถูกตีความเป็น “ภัยต่อระบอบ” สิ่งที่ตามมาคือเหตุผลทางศีลธรรมแบบกลับหัว: ทำร้ายเพื่อรักษา (the logic of survival)

1.2 แผลเป็นประวัติศาสตร์: วิกฤตซ้ำ ๆ ทำให้รัฐ ‘ชิน’ กับการใช้กำลัง

อิหร่านผ่านรอบการประท้วงใหญ่หลายชุด—และทุกครั้งทิ้งบทเรียนให้ทั้งฝ่ายรัฐและประชาชน

• 2009 (Green Movement): การเมืองเลือกตั้ง + ความไม่เชื่อผลการนับคะแนน

• 2017–2018: เศรษฐกิจ/ค่าครองชีพ

• 2019: ราคาน้ำมันเชื้อเพลิง/ปัญหาเศรษฐกิจ และการปราบปรามหนักมาก

• 2022–2023: “Women, Life, Freedom” หลังการเสียชีวิตของมาห์ซา อามินี และความขัดแย้งเรื่องการบังคับฮิญาบ

ชุดเหตุการณ์เหล่านี้ทำให้เกิด 2 อย่างพร้อมกัน:

• รัฐ: พัฒนา “คู่มือปราบ” ให้เร็วขึ้น เฉียบขึ้น ตัดสัญญาณเร็วขึ้น จับไวขึ้น

• ประชาชน: พัฒนาความกล้าหาญและความคิดต่อต้านที่แทรกซึมในชีวิตประจำวันมากขึ้น (แม้ถนนจะเงียบเป็นช่วง ๆ)

1.3 ทำไมถึงมีการใช้ความรุนแรงทางเพศ/การทรมานในคุก?

ประเด็นนี้โหดแบบ “โครงสร้าง” มากกว่าที่คนชอบคิด

การทรมานและการล่วงละเมิดทางเพศในระบบควบคุมตัว มักถูกใช้เป็น “อาวุธทางการเมือง” เพราะมัน:

• ทำให้เหยื่อแตกสลายทางจิตใจ

• ทำให้ครอบครัวเงียบ (เพราะอาย/กลัว)

• ทำให้ชุมชนหวาดผวาแบบยาว ๆ

นี่คือการลงโทษที่ไม่ได้จบที่ตัวคน แต่ยิงไปถึง “เครือข่ายสังคม” ของเขา

1.4 ทำไมเรื่องผู้หญิงถึงกลายเป็นจุดศูนย์กลาง?

ถ้าจะพูดแบบนักวิเคราะห์เย็น ๆ: ในรัฐศาสนาการเมือง (theocratic politics) ร่างกายผู้หญิงคือ “สนามรบเชิงสัญลักษณ์”

การคุมการแต่งกาย/บทบาท/พื้นที่สาธารณะของผู้หญิง ไม่ใช่แค่ศีลธรรมส่วนบุคคล แต่มันเป็นการประกาศว่า:

• ใครมีอำนาจตีความศีลธรรม

• ใครควบคุมพื้นที่สาธารณะ

• ใครกำหนดอนาคตของสังคม

เพราะงั้น พอผู้หญิง (และคนรุ่นใหม่) “ไม่ยอม” มันจะถูกมองว่าเป็นการท้าทายรากฐานของระบอบ ไม่ใช่แค่กฎหมายข้อหนึ่ง

---

2) สถานการณ์ปัจจุบัน (ปลาย 2025–ต้น 2026): สิ่งที่เรารู้ และสิ่งที่เรายังไม่รู้

2.1 จุดเริ่ม: เศรษฐกิจเป็นชนวน แต่ไฟลามไปถึงความชอบธรรมของระบอบ

รายงานข่าวต่างประเทศหลายสำนักชี้ว่าการประท้วงรอบนี้ปะทุช่วงปลายเดือนธันวาคม 2025 โดยมีชนวนด้านเศรษฐกิจและค่าครองชีพ ก่อนขยายไปสู่การต่อต้านเชิงการเมือง

นี่เป็นลักษณะที่พบซ้ำในอิหร่าน: “ปากท้อง” คือฟืน แต่ “ศักดิ์ศรี/เสรีภาพ” คือเปลวไฟ

2.2 ขนาดความรุนแรง: ตัวเลขตาย/จับกุมมีหลายชุด เพราะ ‘ข้อมูลถูกตัด’

ในช่วง 18–19 มกราคม 2026 มีรายงานตัวเลขสำคัญหลายชุดที่ต้องอ่านแบบระมัดระวัง:

• ฝั่งรัฐมีรายงานยืนยันผู้เสียชีวิตอย่างน้อยระดับ “หลายพัน” และมีตัวเลขที่ถูกอ้างว่าแตะอย่างน้อย 5,000 ราย

• ฝั่งองค์กรสิทธิมนุษยชน/เครือข่ายติดตามผู้เสียชีวิต มีตัวเลข “ยืนยันแล้ว” หลายพัน และยังมี “อยู่ระหว่างตรวจสอบ” อีกจำนวนมาก

• จำนวนผู้ถูกจับกุมถูกอ้างในช่วงราว 20,000–25,000+ ราย

ข้อควรเข้าใจ: ตัวเลขไม่ตรงกันไม่ใช่เพราะใครโกหกเสมอไป แต่เพราะรัฐบาลจำกัดข้อมูลอย่างหนัก และพื้นที่บางส่วน (โดยเฉพาะเขตชนกลุ่มน้อย) เข้าถึงยากมาก

2.3 อินเทอร์เน็ต: เมื่อรัฐปิดไฟห้อง เพื่อทำอะไรก็ได้ในความมืด

มีรายงานการตัด/จำกัดอินเทอร์เน็ตในระดับกว้างในช่วงต้นเดือนมกราคม 2026 และลากยาวหลายวัน

ในทางยุทธศาสตร์ การตัดเน็ตทำหน้าที่ 4 อย่างพร้อมกัน:

1. ตัดการนัดหมายมวลชน

2. ตัดการส่งภาพหลักฐานออกนอกประเทศ

3. ตัดการช่วยเหลือกันเอง (เช่น แจ้งจุดปลอดภัย โรงพยาบาล การหา “คนหาย”)

4. ปั่นความกลัวด้วยความไม่แน่นอน

2.4 รายงานการทรมาน/ล่วงละเมิดทางเพศ: ทำไมข่าวนี้ถึงสะเทือนใจโลก

รายงานจากองค์กรสิทธิและสื่อหลายแห่งพูดถึงการทำร้ายผู้ถูกจับกุม รวมถึงวัยรุ่น และการใช้ความรุนแรงทางเพศระหว่างการควบคุมตัว/ขนย้าย

นี่สะเทือนใจเพราะมันไม่ใช่ “การสลายม็อบ” ที่หลุดมือ แต่มันบ่งชี้ถึงการใช้ความโหดเพื่อทำให้สังคม “เงียบ” ในระยะยาว

2.5 สัญญาณล่าสุด: ถนนอาจเงียบลงบางพื้นที่ แต่การต่อต้านยังไม่ตาย

บางรายงานระบุว่าหลังการปราบปรามหนัก การชุมนุมบนถนนลดลง แต่มีรูปแบบการต่อต้านแบบอื่น เช่น การตะโกนจากบ้าน การนัดหยุดงาน หรือการประท้วงกระจายตัว

นี่คือรูปแบบ “ไฟใต้เถ้า”: มองไกล ๆ เหมือนดับ แต่จริง ๆ แค่เปลี่ยนสภาพ

---

3) วิเคราะห์แบบนักวิเคราะห์ระดับโลก: เกมของรัฐ vs เกมของสังคม

3.1 สิ่งที่รัฐต้องการ (แบบไม่โรแมนติไซส์)

รัฐอิหร่านในโหมดวิกฤตมักต้องการ 3 อย่าง:

• หยุดการรวมตัว: ไม่ให้มวลชนกลายเป็น “ภาพประเทศลุกเป็นไฟ”

• ตัดการสื่อสาร: ลดหลักฐาน ลดแรงกดดันนานาชาติ

• ทำให้คนถอยด้วยความกลัว: ไม่ต้องชนะทุกใจ แค่ทำให้ส่วนใหญ่ไม่กล้าออกมาก็พอ

3.2 สิ่งที่ผู้ประท้วง/สังคมต้องการ (และความยากที่ต้องเจอ)

สังคมที่ลุกขึ้นมักต้องการมากกว่าเรื่องเดียว: เศรษฐกิจดีขึ้น, ความยุติธรรม, สิทธิสตรี, ความรับผิดของเจ้าหน้าที่, และบางส่วนต้องการเปลี่ยนระบอบ

ปัญหาเชิงโครงสร้างคือ:

• ขบวนการมักไม่มีศูนย์กลางชัด (ช่วยให้รัฐจับหัวไม่ได้ แต่ทำให้ต่อรองยาก)

• การกดข้อมูลทำให้การประสานงานยากมาก

• ความรุนแรงของรัฐทำให้ต้นทุนของการออกมาสูงผิดปกติ

3.3 ปมชนกลุ่มน้อยและภูมิศาสตร์การปราบ

รายงานหลายชิ้นชี้ว่าเขตที่มีชนกลุ่มน้อย (เช่นบางพื้นที่ชาวเคิร์ด) มักเป็นพื้นที่ที่ความรุนแรง “เข้ม” กว่าค่าเฉลี่ย

เหตุผลเชิงรัฐศาสตร์ที่พบได้บ่อย (เป็นการประเมิน ไม่ใช่ข้อเท็จจริงตายตัว):

• รัฐกังวลการแตกตัว/อิทธิพลข้ามพรมแดน

• พื้นที่ชายขอบถูกทำให้เป็น “พื้นที่ยอมรับความรุนแรงได้ง่ายกว่า” ในสายตาศูนย์กลาง

---

4) แล้วมันจะจบแบบไหนได้บ้าง? (ฉากทัศน์)

ส่วนนี้เป็น “การประเมิน/สมมติฐาน” บนข้อมูลที่มี ไม่ใช่การทำนายที่รับประกัน

ฉากทัศน์ A: รัฐกดจนเงียบ (Crackdown wins)

สัญญาณนำ: จับกุมจำนวนมาก + ศาลลงโทษหนัก + คุมสื่อและเน็ตต่อเนื่อง + การแยกฝ่ายต่อต้านออกจากกันสำเร็จ

ผลลัพธ์: เงียบชั่วคราว แต่ความไม่พอใจสะสมและกลับมาเป็นระลอก

ข้อดี-ข้อร้าย:

• ข้อดีเดียวคือ “ความรุนแรงบนถนน” อาจลดลงเร็ว

• ข้อร้ายคือความรุนแรงย้ายไปอยู่ในคุก/ในเงามืด และสังคมบอบช้ำยาว

ฉากทัศน์ B: ต่อรอง/ผ่อนแรงบางส่วน (Negotiated easing)

สัญญาณนำ: รัฐเริ่มปล่อยนักโทษบางกลุ่ม ลดการใช้กระสุนจริง เปิดพื้นที่ให้พูดคุยบางส่วน หรือปรับนโยบายเศรษฐกิจบางจุด

ผลลัพธ์: ไม่ใช่ชัยชนะเด็ดขาดของฝ่ายใด แต่เป็นการ “ลดศพ” และซื้อเวลาให้สังคมหายใจ

ความจริงที่ต้องยอมรับ: รัฐมักยอม “น้อยที่สุดเท่าที่จำเป็น” เพื่อให้ระบอบอยู่ต่อ

ฉากทัศน์ C: แตกเป็นความขัดแย้งติดอาวุธ/สงครามตัวแทน (Civil conflict)

สัญญาณนำ: มีการติดอาวุธแพร่หลาย กลุ่มติดอาวุธหลายฝ่าย ภายนอกเข้ามาหนุนคนละขั้ว

ผลลัพธ์: ศพพุ่ง เศรษฐกิจพัง ผู้ลี้ภัยทะลัก และสุดท้ายอาจได้รัฐความมั่นคงที่แข็งกว่าเดิม

หมายเหตุสำคัญ: ฉากนี้คือสิ่งที่หลายคนโกรธจนอยากให้เกิด แต่ในเชิงมนุษย์มันมักทำร้าย “คนไม่มีปืน” มากที่สุด

ฉากทัศน์ D: เปลี่ยนผ่านอำนาจ (Transition)

สัญญาณนำ: เกิดรอยร้าวในชนชั้นนำ/กลไกรัฐ (ความมั่นคง, ศาล, เศรษฐกิจ) + การนัดหยุดงาน/แรงกดดันมวลชนต่อเนื่อง

ผลลัพธ์: มีโอกาสเกิดการจัดระเบียบใหม่ แต่เป็นช่วงเปราะบางและเสี่ยงต่อการแก้แค้น/ความรุนแรงหลังเปลี่ยนผ่าน

---

5) ทางออกที่ “เป็นไปได้” และ “ลดศพ” (คันโยกที่โลกใช้ได้จริง)

5.1 เพิ่มต้นทุนให้ผู้สั่งการแบบเจาะจง (Targeted pressure)

• คว่ำบาตรแบบเจาะจงต่อบุคคล/หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการปราบ การคุมเรือนจำ การสั่งยิง

• การอายัดทรัพย์/ห้ามเดินทาง/ตัดช่องทางการเงิน

หลักคิดคือ: ถ้าความรุนแรง “ฟรี” มันจะถูกใช้ซ้ำ ถ้าความรุนแรง “แพง” มันจะต้องคิดมากขึ้น

5.2 ทำให้ความจริง ‘หนีการลบ’ ไม่พ้น (Evidence & accountability)

• สนับสนุนการเก็บหลักฐานตามมาตรฐาน: รายชื่อผู้หายตัว บาดแผล เอกสารแพทย์ ภาพ/วิดีโอที่รักษาข้อมูลเวลา-สถานที่ได้

• สนับสนุนองค์กรที่ทำงานเรื่องเอกสารสิทธิมนุษยชนอย่างต่อเนื่อง

นี่ไม่ใช่ความยุติธรรมแบบทันที แต่เป็น “การตัดทางหนี” ของผู้กระทำในอนาคต

5.3 ปกป้องการสื่อสารและความปลอดภัยของประชาชน (Digital resilience)

• สนับสนุนเครื่องมือความปลอดภัยดิจิทัล การหลบการสอดส่อง การสื่อสารแบบทนทานต่อการปิดเน็ต

การปิดเน็ตคือการทำให้เหยื่อโดดเดี่ยว—ดังนั้นการเชื่อมคนกลับเข้าหากันคือการช่วยชีวิต

5.4 ช่วยคนที่ “อยู่กลางไฟ” อย่างเป็นรูปธรรม (Humanitarian support)

• ช่วยเหลือผู้บาดเจ็บ ผู้ลี้ภัย ครอบครัวผู้ถูกจับกุม ผ่านองค์กรที่น่าเชื่อถือ

บางครั้ง “ทางออก” ที่ดีที่สุดในระยะสั้นไม่ใช่ชัยชนะทางการเมือง แต่คือจำนวนคนที่รอดชีวิตมากขึ้น

5.5 สำหรับผู้ประท้วง: พลังที่อันตรายที่สุดต่อรัฐ ไม่จำเป็นต้องเป็นอาวุธ

นี่เป็นการวิเคราะห์เชิงหลักการจากกรณีศึกษาทั่วโลก (ไม่ใช่คำชวนทำผิดกฎหมาย):

• การประท้วงไม่ใช้ความรุนแรง + การหยุดงาน + การคว่ำบาตรเศรษฐกิจแบบมวลชน (ถ้าทำได้) มักทำให้รัฐเจ็บโดย “ยิงแล้วแก้ไม่ได้”

รัฐปราบการชุมนุมได้ แต่ปราบการไม่ร่วมมือของทั้งสังคมยากกว่า และยิ่งยิงมาก ยิ่งเสียความชอบธรรมในระยะยาว

---

6) สรุปแบบไม่หลอกตัวเอง: โลกทำอะไรได้แค่ไหน และทำไมยังต้องทำ

โลกภายนอก “หยุดได้ทันที” ยากมาก โดยเฉพาะเมื่อรัฐตั้งใจปิดข้อมูลและยอมแบกราคาอยู่แล้ว

แต่โลกภายนอก ทำให้การฆ่าแพงขึ้น ทำให้คนรอดมากขึ้น และทำให้ผู้กระทำหนีความรับผิดยากขึ้น ได้จริง

และถ้าถามว่า “มันจะจบยังไง” คำตอบที่ตรงที่สุดคือ:

• ระยะสั้น: ขึ้นกับความสามารถของรัฐในการทำให้คนกลัว vs ความสามารถของสังคมในการไม่แตกกระจาย

• ระยะยาว: ขึ้นกับเศรษฐกิจ ความชอบธรรม และรอยร้าวภายในกลไกอำนาจ

ความโหดไม่ใช่สัญญาณว่า “รัฐมั่นคง” เสมอไป บางทีมันคือสัญญาณว่ารัฐเริ่มกลัว…จนยอมทำสิ่งที่ปกติไม่กล้าทำ

---

แหล่งข้อมูลหลักที่ใช้ประกอบ (คัดสำคัญ)

• Reuters (18 Jan 2026): รายงานตัวเลขผู้เสียชีวิต/การจับกุม และท่าทีทางการ

• Associated Press (19 Jan 2026): รายงานตัวเลขผู้เสียชีวิตที่องค์กรติดตามยืนยัน และบริบทการปราบปราม

• The Guardian (19 Jan 2026): รายงานข้อกล่าวหาเรื่องการล่วงละเมิดทางเพศในที่คุมขัง และข้อจำกัดจากการปิดสื่อสาร

• AP (9 Jan 2026): Timeline เหตุการณ์การประท้วงและการปราบปราม

• CBS News (Jan 2026): รายงานการปิดกั้นอินเทอร์เน็ต และอ้างการติดตามจากกลุ่มมอนิเตอร์

• NetBlocks (Jan 2026): ข้อมูลการติดตามความต่อเนื่องของอินเทอร์เน็ต/การปิดกั้น (อัปเดตสถานการณ์)

• UN Treaty Body Database (OHCHR): สถานะการเข้าเป็นภาคีสนธิสัญญาสิทธิมนุษยชนของอิหร่าน (เช่น ICCPR/ICESCR และสถานะต่อ CAT)

• Amnesty International (Nov 2019): เอกสารเกี่ยวกับการปราบปรามและการใช้กำลังในการประท้วง 2019

• Reuters Special Report (Dec 2019): รายงานเชิงสืบสวนเกี่ยวกับการสั่งปราบในเหตุการณ์ 2019

• UN Women (2025): รายงานแนวโน้ม backlash ต่อสิทธิสตรีในหลายประเทศทั่วโลก

• World Economic Forum – Global Gender Gap Report 2025: กรอบภาพรวมความเหลื่อมล้ำทางเพศระดับโลก

งานวิจัยออสเตรเลียพบ “พิษผึ้ง–เมลิตติน” ทำลายเซลล์มะเร็งเต้านมชนิดดุในแล็บได้รวดเร็ว แต่ยังไม่ใช่การรักษาในคน

ทีมนักวิจัยจาก Harry Perkins Institute of Medical Research และมหาวิทยาลัยเวสเทิร์นออสเตรเลีย (University of Western Australia: UWA) รายงานผลการทดลองว่า “พิษผึ้งน้ำหวาน” และสารสำคัญชื่อ เมลิตติน (melittin) สามารถลดความมีชีวิตของเซลล์มะเร็งเต้านมชนิดที่รักษายากอย่าง triple-negative (TNBC) และ HER2-enriched ได้อย่างรวดเร็วในการทดลองในห้องปฏิบัติการ โดยมีรายงานว่าเมลิตตินสามารถทำลายเยื่อหุ้มเซลล์มะเร็งได้ภายในราว 60 นาทีในเงื่อนไขที่กำหนด (perkins.org.au)

งานวิจัยดังกล่าวตีพิมพ์ในวารสาร npj Precision Oncology เมื่อวันที่ 1 กันยายน 2020 ภายใต้ชื่อ “Honeybee venom and melittin suppress growth factor receptor activation in HER2-enriched and triple-negative breast cancer” (PubMed)

เมลิตตินทำงานอย่างไร

นักวิจัยอธิบายว่า เมลิตตินเป็นเปปไทด์ที่มีประจุบวก สามารถเข้าไป “รบกวนเยื่อหุ้มเซลล์” และยับยั้งการทำงานของตัวรับสัญญาณการเจริญเติบโตที่เกี่ยวข้องกับมะเร็ง เช่น EGFR และ HER2 ผ่านการรบกวนการกระตุ้น (phosphorylation) ของตัวรับเหล่านี้ ซึ่งเป็นหนึ่งในกลไกที่อาจทำให้เซลล์มะเร็งหยุดโตและตายลง (PubMed)

พิษบัมเบิลบีไม่เหมือนพิษผึ้งน้ำหวาน

ทีมวิจัยและข่าวจากสถาบันระบุว่า เมลิตตินเป็นสารสำคัญที่พบในพิษของ “ผึ้งน้ำหวาน” แต่ ไม่พบในพิษของบัมเบิลบี ที่นำมาทดลองในงานชุดเดียวกัน ซึ่งสอดคล้องกับการที่พิษบัมเบิลบีไม่ให้ผลเด่นเท่าในแบบทดสอบนั้น (uwa.edu.au)

มีสัญญาณเชิงบวกในสัตว์ทดลอง แต่ยังห่างจาก “ยารักษา”

นอกจากการทดสอบในเซลล์ (in vitro) บทคัดย่อใน PubMed ระบุด้วยว่า การให้เมลิตตินสามารถ เสริมฤทธิ์ยาเคมีบำบัด docetaxel ในการกดการโตของก้อนมะเร็งในโมเดล allograft (PubMed) อย่างไรก็ตาม นี่เป็นหลักฐานระดับพรีคลินิก (preclinical) ซึ่งยังต้องผ่านขั้นตอนพัฒนายา การประเมินความปลอดภัย และการทดลองทางคลินิกในคนก่อนจะสรุปได้ว่าใช้รักษาได้จริง

ข้อควรเข้าใจให้ตรง: “ฆ่าเซลล์ได้ใน 60 นาที” คือผลในแล็บ

แหล่งข่าวของสถาบันและ UWA ระบุว่า “ที่ความเข้มข้นหนึ่ง” พิษผึ้งทำให้เกิดการตายของเซลล์มะเร็งได้ 100% และเมลิตตินทำลายเยื่อหุ้มเซลล์มะเร็งได้ภายใน 60 นาที (perkins.org.au) แต่ข้อความเหล่านี้หมายถึง การทดลองในจานเพาะเซลล์ภายใต้เงื่อนไขที่ควบคุมได้ ไม่ได้แปลว่า “ใช้กับผู้ป่วยแล้วได้ผลใน 1 ชั่วโมง”

นักวิจัยมองไปที่การ “ส่งยาให้ตรงเป้า”

ในข่าวสรุป งานวิจัยชี้แนวทางต่อยอด เช่น การทำเมลิตตินแบบสังเคราะห์ และแนวคิดการพัฒนาให้เป็นการรักษาที่ “ตรงเป้า” มากขึ้น รวมถึงการใช้ร่วมกับยาต้านมะเร็งบางชนิด (perkins.org.au)

หมายเหตุความปลอดภัย: ไม่ควรตีความว่า “การโดนผึ้งต่อย” หรือ “ใช้พิษผึ้งเอง” เป็นการรักษามะเร็ง เพราะเสี่ยงอันตรายจากอาการแพ้รุนแรง และไม่ใช่วิธีการรักษาที่ผ่านการพิสูจน์และควบคุมขนาดยาในทางการแพทย์

อ้างอิงหลัก

• บทความวิจัยใน npj Precision Oncology (2020) (Nature)

• ข่าวสรุปจาก Harry Perkins Institute และ UWA (เผยแพร่ 2 ก.ย. 2020) (perkins.org.au)